ศาลหลักเมือง

ตำบลนครนายก อำเภอเมือง จังหวัดนครนายก เมืองนครนายก นครนายก 26000

รายละเอียดเกี่ยวกับที่เที่ยว

ศาลหลักเมืองเป็นสถาปัตยกรรมที่พบได้ในทุกจังหวัดของประเทศไทย เป็นธรรมเนียมพิธีของศาสนาพราหมณ์ว่า ก่อนที่จะสร้างเมืองจะต้องทำพิธียกเสาหลักเมืองในที่อันเป็นชัยภูมิสำคัญ เพื่อเป็นสิริมงคลแก่บ้านเมืองที่จะสร้างขึ้น ศาลหลักเมืองในประเทศไทยส่วนใหญ่ทำจากไม้มงคล เช่น ชัยพฤกษ์ ราชพฤกษ์ ในลักษณะเสา ปลายยอดเป็นดอกบัวตูม หรือหน้าเทวดา หรืออาจเป็นหลักหินโบราณ ใบเสมาโบราณ ที่พบในพื้นที่นั้นๆ ตัวศาลส่วนใหญ่เป็นศาลาจตุรมุขทรงไทย มีประตูทั้งสี่ด้าน ยอดอาจเป็นแบบปรางค์ แบบปราสาท แบบมณฑป หรือเป็นศาลเจ้าแบบจีน ตามศรัทธาการก่อสร้างในพื้นที่นั้น มักมีองค์ประธานศาลเจ้าเป็นเทวรูปไม้หรือศิลา เรียกว่า เจ้าพ่อหลักเมือง หรือเจ้าแม่หลักเมือง สถานที่ตั้งส่วนใหญ่อยู่ในพื้นที่ชุมชนเมืองเก่า อาจเป็นตัวจังหวัด หน้าศาลากลางจังหวัด ในประเทศไทยจังหวัดส่วนใหญ่มีศาลหลักเมือง บางอำเภอก็มีศาลหลักเมือง ซึ่งยังคงเรียกว่า ศาลหลักเมืองเนื่องจากบางอำเภอก็เป็นเมืองเก่า ก่อนถูกลดฐานะลงเป็นอำเภอในปัจจุบัน ตามชุมชนเล็กๆ อื่นๆ ก็อาจมีศาลประจำชุมชนเหมือนกัน แต่จะเรียกเป็นศาลหรือเจ้าที่ประจำหมู่บ้าน ชุมชน เกิดจากความเชื่อว่าผีเทพยดาที่ทำหน้าที่ปกปักรักษาบ้านเมือง ในชุมชนเล็ก ๆ ตามชนบทมักมีหลักบ้านหรือใจบ้าน (หัวใจหรือศูนย์กลางของบ้าน) มีสัญลักษณ์ (ต่างรูปแบบกันไป) ที่เชื่อว่าศักดิ์สิทธิ์และใช้เป็นสถานที่ประกอบพิธีกรรมในหมู่บ้านด้วย ชุมชนบางแห่งเมื่อเจริญขึ้นเป็นตำบลเป็นจังหวัด ก็จะมีศาลหลักเมืองเช่นกัน และมักจะตั้งอยู่ที่ใจกลางตัวจังหวัด ดังเราได้เห็นอยู่เกือบทุกจังหวัดในทุกวันนี้

สำหรับศาลหลักเมืองของจังหวัดนครนายก ตั้งอยู่ริมแม่น้ำนครนายก เป็นเสาไม้ยาว 1 เมตรเศษ ด้านปลายเสาแกะสลักเป็นรูปดอกบัว ตั้งอยู่บริเวณกำแพงเมืองเก่า ต่อมาในปีพุทธศักราช 2453 ทางราชการได้เห็นว่าศาลหลักเมืองมีความชำรุดทรุดโทรมเป็นอย่างมากจึงได้ย้ายศาลหลักเมืองไปประดิษฐานที่ตึกแดง โรงเรียนศรีนครนายก ซึ่งเป็นโรงเรียนสตรีประจำจังหวัด และได้ย้ายมาสร้างใหม่ที่ริมแม่น้ำนครนายกในเวลาต่อมา ภายในสวนสาธารณะเฉลิมพระเกียรติรัชกาลที่ 9 ใกล้กับโรงแรมกอบเกื้อพาเลซ โดยสร้างเป็นศาลาจตุรมุข เป็นสิ่งศักดิ์สิทธิ์คู่บ้านคู่เมืองจวบจนทุกวันนี้