วัดสันเปาโล

ถนนร่วมมิตร ตำบลทะเลชุบศร เมืองลพบุรี ลพบุรี 15000

รายละเอียดเกี่ยวกับที่เที่ยว

วัดสันเปาโลตั้งอยู่บนถนนร่วมมิตร ตำบลทะเลชุบศร อำเภอเมือง จังหวัดลพบุรี บริเวณทางเข้าวิทยาลัยนาฏศิลป์ลพบุรี ที่นี่ได้รับการสันนิษฐานว่าเป็นวัดในคริสตศาสนา สมเด็จพระนารายณ์มหาราชได้พระราชที่ดินให้แก่บาทหลวงเยซูอิต 12 รูป ที่เดินทางมาสู่กรุงสยาม ครั้งที่ 2 (ครั้งแรก 6 รูป) สันนิษฐานวัดนี้สร้างระหว่าง พ.ศ.2228-2230 คือหลังจากคณะบาทหลวงชุดแรกเดินทางเข้ามาแล้ว และสร้างสำหรับบาทหลวงชุดที่ 2 ซึ่งเป็นนักดาราศาสตร์จะมาประจำ ณ เมืองลพบุรี เดินทางเข้ามาพร้อมกับโกษา (ปาน) ที่ไปเจริญพระราชไมตรีกับพระเจ้าหลุยส์ที่ 14 ดังที่บาทหลวงตาชาร์ด กล่าวในบันทึกการเดินทางมายังสยามในปีนั้นว่า หลังจากสมเด็จพระนารายณ์ทอดพระเนตรจันทรุปราคา พระองค์สัญญาจะสร้างหอดูดาวในละโว้ (ลพบุรี) และสยาม (อยุธยา) งานก่อสร้างบางส่วนโดยเฉพาะหอดูดาวน่าจะแล้วเสร็จในพ.ศ. 2231 ดังปรากฏในบันทึกการเดินทางครั้งที่ 2 ของบาทหลวงตาชาร์ดเช่นกัน

และอาจเป็นไปได้ที่ผังโบสถ์ในคริสต์ศาสนาเป็นต้นแบบให้อาคารหลังนี้ แต่มีการปรับเปลี่ยนเพราะช่างผู้ดูแลไม่ใช่ชาวตะวันตก โดยช่างไทยมีบทบาทในการสร้างอาคารหลังนี้ ด้วยการนำคติการสร้างโบสถ์ของไทยมาใช้ในการสร้างศาสนสถานของตะวันตก

ตัวอาคารมีลักษณะการสร้างกลุ่มอาคารล้อมรอบพื้นที่ตรงกลาง พร้อมทั้งอาคารทรง 8 เหลี่ยม ซึ่งมีบันทึกของบาทหลวงตาชาร์ดกล่าวถึงวัดแห่งนี้ว่า สมเด็จพระนารายณ์โปรดเกล้าฯ ให้สร้างตามแบบหอดูดาวที่ฝรั่งเศส และได้พบว่าหอดูดาวที่ปารีสซึ่งสร้างในสมัยพระเจ้าหลุยส์ที่ 14 มีการวางผังอาคารที่คล้ายคลึงกัน จึงเป็นไปได้ที่อาคารทั้งสองแห่งนี้มีความสัมพันธ์กัน

วัดสันเปาโลสร้างขึ้นเพื่อใช้เป็นที่ทำพิธีทางศาสนา พร้อมกับใช้เป็นที่พักและที่สำคัญคือ มีหอดูดาวซึ่งใช้เป็นหอสังเกตการณ์ดาราศาสตร์ แห่งแรกในกรุงสยาม มีลักษณะเป็นหอคอยแปดเหลี่ยม ส่วนคำว่า "สันเปาโล" นี้คงจะเพี้ยนมาจากคำว่า เซนต์ปอล หรือแซงต์เปาโล "Saint Paulo" ชาวบ้านมักจะเรียกกันว่า ตึกสันเปาหล่อ

จากหลักฐานการขุดแต่งของกรมศิลปากรพอสรุปได้ว่าวัดสันเปาโลมีลักษณะทางสถาปัตยกรรมเป็นแบบไทยผสมยุโรปคล้ายกับบ้านวิชาเยนทร์ นอกจากจะมีหอดูดาวแปดเหลี่ยมแล้ว ยังมีเรือนพักและพบฐานสิ่งก่อสร้าง ซึ่งเข้าใจว่าเป็นโบสถ์ฝรั่งแต่ยังก่อสร้างไม่เสร็จ เมื่อมีการเปลี่ยนแผ่นดิน มีการเปลี่ยนแปลงนโยบายทางการเมืองด้านความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ วัดสันเปาโลจึงถูกทิ้งร้าง ปัจจุบันเหลือเพียงซากของผนังหอดูดาวแปดเหลี่ยมบางส่วน กับฐานของอาคารที่สันนิษฐานว่าเป็นที่พักและโบสถ์ฝรั่งเท่านั้น